نام پژوهشگر: سهراب میراثی
سهراب میراثی حسین رهنما
پدیده فرونشست در طی سال های گذشته به دلایل مختلف از جمله رشد بی رویه جمعیت، برداشت بیش از حد از منابع آب زیرزمینی به همراه عوامل دیگر سبب بروز مشکلات و معضلات فراوان به زمین های کشاورزی، ساختمان های مسکونی، جاده ها، خطوط انتقال نیرو و ... شده است. به دلیل بی توجهی به این پدیده در استان فارس واقع در کشور ایران، تعدادی از خانه های روستایی قابلیت بهره برداری و سکونت خود را از دست داده اند و مسائلی نظیر کوچ، انتقال افراد و ایجاد خانه های جدید بوجود آمده است که هزینه های زیادی را در بر داشته است. در این مطالعه با انجام یک پژوهش موردی کلیه عوامل اساسی اثرگذار روی پدیده فرونشست و آسیب های بوجود آمده ناشی از آن در دشت مرودشت و مناطق روستایی به دقت مورد مطالعه واقع شده اند. در ابتدا تغییرات سطح آب زیرزمینی، وضعیت بارش و خشکسالی در چند سال اخیر بررسی شده است و سپس به بررسی تأثیر قنات ها و چشمه های خشک شده و همچنین تاثیرگسلهای موجود در منطقه بر روی نشست و شکاف های موجود در این مناطق پرداخته شده است. پس از تعیین دوره خشکسالی و میزان افت سطح آب زیرزمینی، با استفاده از داده های مربوط به لاگ های حفاری در محدوده روستای مورد بررسی و دشت مرودشت، ضخامت آبرفت دشت، عمق سنگ بستر و مشخصات لایه های خاک این مناطق تعیین و ترسیم شده است. در ادامه با استفاده از میکروترمور و ژئوالکتریک به ترتیب میزان آسیب پذیری این مناطق(ضریب آسیب پذیری خاک و سازه) و وضعیت لایه بندی خاک در محدوده روستای شول تعیین شده است. بر اساس نتایج تحقیقات صحرایی و تست های انجام شده، عواملی اساسی شامل افت سطح آب زیرزمینی به میزان 21 متر در طی 6 سال گذشته، ضخامت زیاد آبرفت دشت متشکل از لایه های ضخیم رسی، تغییر ضخامت لایه ها در دامنه کوه ها ، هم راستا بودن ترک ها و شکاف های ایجاد شده با راستای گسل گرم آباد و وجود مجاری قنات های خشک شده در محدوده مورد بررسی، باعث فرونشست خاک در این مناطق و ایجاد شکاف و ترک در ساختمان ها شده اند. در نهایت نقشه پهنه بندی نشست در دشت مرودشت و محدوده روستای شول و همچنین وضعیت آسیب پذیری ساختمان های آسیب دیده نسبت به زلزله های آینده ارائه گردیده و راهکارهای مناسب جهت جلوگیری از این پدیده و خسارت های ناشی از آن ارائه شده است.