نام پژوهشگر: لیلا تاجیک

اخلاقیات در کلاسهای زبان انگلیسی: تاثیر جنسیت و سابقه تدریس معلمان بر رویکرد اخلاقی آنها
thesis وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرس - دانشکده علوم انسانی 1390
  لیلا تاجیک   رامین اکبری

در حالیکه در سه دهه گذشته جنبه های اخلاقی تدریس به طور روز افزونی مورد توجه قرار گرفته است، مطالعات زیادی در زمینه اخلاقیات نهفته در تدریس زبان انگلیسی انجام نشده است. از این رو نیاز به مطالعه در این زمینه احساس می شود. تحقیق حاضر به بررسی سه جنبه از موارد نادیده گرفته شده در حیطه اخلاق در آموزش زبان انگلیسی پرداخته است. بخش اول زیربنای فکری اخلاقی معلمان را مورد مطالعه قرار داده است. بخش دوم به بررسی تنشهای اخلاقی که معلمان زبان انگلیسی با آنها مواجه می شوند پرداخته است. و بخش آخر به منظور طراحی ابزاری جهت سنجش رویکرد اخلاقی معلمان انجام گرفته است. همانطور که ذکر گردید بخش اول به طور دقیق به مطالعه زیربنای فکری معلمان پرداخته است ودر این راستا میزان توجه آنها را به مسائل آموزشی و اخلاقی مورد مقایسه قرار داده است. همچنین ، این بخش مقایسه ای میان مقوله های اخلاقی موجود در زیربنای فکری معلمان باتجربه و بی تجربه، مرد و زن ارائه نموده است. چهل معلم درمصاحبه ای همراه با بازنگری فعالیتهای کلاسی شرکت کردند. نتایج نشان داد که تفاوت معنی داری میان میزان توجه شرکت کنندگان به مسائل آموزشی و اخلاقی وجود دارد. در زمینه مسائل اخلاقی، هفت مقوله اخلاقی استخراج گردید. مقوله " نقش معلمان به عنوان الگوهای اخلاقی" با بیشترین فراوانی توسط مدرسان ذکر گردید. متغیرهای جنسیت و سابقه تدریس تفاوت معنی داری را در میزان توجه شرکت کنندگان به مقوله های اخلاقی مختلف ایجاد کردند. مهمترین مقوله اخلاقی برای معلمان باتجربه، بی تجربه، مرد و زن به ترتیب "توجه به مشکلات شاگردان"، "" نقش معلمان به عنوان الگوهای اخلاقی"، "توجه به مشکلات شاگردان" و "توجه به رفتار شاگردان" مشخص گردید. بخش دوم به منظور مشخص ساختن نوع تنشهای اخلاقی که معلمان زبان انگلیسی با آنها مواجهند انجام گرفت. در این بخش، همچنین، مقایسه ای میان مقوله های تنشهای اخلاقی معلمان با تجربه و بی تجربه، مرد و زن صورت گرفت. چهل معلم (که در بخش اول مطالعه نیز شرکت کردند) مورد مطالعه قرار گرفتند. داده ها از طریق مصاحبه همراه با بازنگری فعالیتهای کلاسی و شرکت در مصاحبه گروهی جمع آوری شد. هفت مقوله تنش اخلاقی از داده ها استخراج گردید که در این میان مقوله "قوانین و مقررات کلاس" با بیشترین فراوانی توسط معلمان بیان شد. همچنین دریافتیم که متغیر سابقه تدریس بر نوع و فراوانی مقوله های استخراج شده تاثیرگذار است. از سوی دیگرمتغیر جنسیت تفاوت معنی داری را در الگوی تنشهای اخلاقی مدرسان ایجاد نکرد. بخش سوم این مطالعه به منظور طراحی ابزار سنجش رویکرد اخلاقی معلمان به انجام رسید. چهل معلم (که در بخش اول و دوم مطالعه نیز حضور داشتند) در مصاحبه همراه با بازنگری فعالیتهای کلاسی و مصاحبه گروهی شرکت کردند. تحلیل داده ها در چند مرحله صورت گرفت. در پایان ابزار سنجش رویکرد اخلاقی متشکل از12 سناریو(که مثالهایی از تنشهای اخلاقی ذکر شده توسط معلمان بودند) طراحی گردید. به دنبال هر سناریو 3 پاسخ (که دربرگیرنده رویکردهای اخلاقی مختلف، یعنی عادلانه، رابطه ای و انتقادی بودند) ذکر گردید. کاربرد این ابزار به این صورت است که از مدرسان خواسته می شود پس از مطالعه هر سناریو و پاسخهای مربوطه میزان استفاده خود از هر پاسخ را در طیف لیکرت مشخص سازند. نمره هرفرد در رویکردهای مختلف نشان دهنده رویکرد برتر او خواهد بود. در مرحله بعد ابزار جدید برای مقایسه رویکرد اخلاقی معلمان باتجربه و بی تجربه، مرد و زن مورد استفاده قرار گرفت. به ابن منظور 317 معلم پرسشنامه مربوطه را تکمیل کردند. تحلیل داده ها نشان داد که رویکرد اخلاقی که معلمان باتجربه و بی تجربه، مرد و زن در بیشتر موارد اتخاذ می نمایند، به ترتیب عادلانه، انتقادی، عادلانه و انتقادی می باشد. تفاوت معنی داری میان میزان استفاده از رویکرد رابطه ای میان گروههای مختلف یافت نشد. همچنین تعامل جنسیت و سابقه تدریس نیز تفاوت معنی داری را در جهت گیری اخلاقی معلمان ایجاد نکرد.