حیرت عصیانی اعصار (اعتراض و عصیان خیامی در شعر م.امید)

Authors

  • ناهید خسروی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون
  • نجمه نظری استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا
Abstract:

تأملات یا اندیشه‌های خیامی از زمان رودکی تا دوره‌ی معاصر در شعر فارسی رواج داشته‌‌است. شک و پرسش‌‌های فلسفی، اعتراض و عصیان، تأکید بر ناپایداری عمر و ناگزیری مرگ، استحاله‌‌ و دعوت به اغتنام فرصت و شادخواری در تمامی دوره‌‌های ادبی، کم و بیش دیده می‌‌شود؛ با این حال به دلیل توجه خاص خیام به این اندیشه‌‌ها، از آنها با عنوان تأملات خیامی یاد می‌‌شود. تأملات خیامی در اندیشه، شخصیت و شعر مهدی اخوان ثالث جایگاه ویژه‌‌ای دارد. نارضایتی اخوان از اوضاع نابسامان جامعه در دوره‌‌ی پهلوی دوم، به ویژه در دهه‌‌ی سی، زمینه ساز عصیان فلسفی او می‌‌گردد و نهایتاً گله‌‌ی شاعر از تقدیر، اعتراض و عصیان فلسفی را به ویژه در مرثیه‌‌های اخوان پدیدار می‌‌نماید. با این حال، اخوان در بسیاری موارد نسبت به خیام لحنی صریح‌‌تر، تندتر و تلخ‌‌تر دارد و اعتراض‌‌ها، شکایت‌‌ها و عصیان‌‌های فلسفی او گاه یادآور شطحیات برخی عرفاست. مقاله‌‌ی حاضر  با رویکردی توصیفی- تحلیلی بر آن است تا با تأملی در سروده‌‌های اخوان، طی دوره‌‌های گوناگون زندگی‌‌اش، اعتراض و عصیان خیامی و زمینه‌‌های آن را در دو بخش سیاسی‌‌اجتماعی و فلسفی مورد بررسی و تحلیل قرار دهد.

Upgrade to premium to download articles

Sign up to access the full text

Already have an account?login

similar resources

تحلیل اعتراض نحوی در ترجمه شعر عربی

شعر، دارای ساختاری خاص است و مواردی از قبیل اعتراض یا  فصل نحوی، از ویژگی­های این ساختار است. اعتراض نحوی، به این معنی که کلامی در یک جمله، با قبل و بعد خود هیچ گونه تعامل لفظی ندارد. تبیین این ویژگی موجب تسهیل درک معنای ظاهری یک بیت و ترجمۀ آن است. در این نوشتار با اشاره به سابقۀ مقولۀ اعتراض در نحو عربی و تبیین مفهوم لغوی و اصطلاحی و برشمردن انواع معترض‌ها در نثر و نظم، پاره‌ای از مصداق های ...

full text

برق عصیان (بررسی جلوه‌های گوناگون گناه در شعر حافظ)

یکی از مباحثی که حافظ نگاهی تازه بدان داشته مسألة گناه است که البته بدون داشتن یک نگرش جامع به مجموعة اشعار وی، ارائة تصویری روشن از جنبه‌های گوناگون گناه در شعر حافظ دشوار می‌نماید. نگاه حافظ به جوانب مختلف موضوع گناه دارای اهمیت است. وی معتقد است استعداد گناه کردن در وجود آدمی به ودیعت نهاده شده و این استعداد ازلی و تقدیر بشر است یعنی بشر از نظر ساختار وجودی میل به هنجارشکنی دارد وگاه از حد ت...

full text

اعتراض اجتماعی در شعر قیصر امین‌پور

ادب اعتراض، مقوله‌ای از ادبیات است که طی آن هنرمند به منظور بیان مشکلات جامعه و روشنگری و آگاهی ‌بخشی، نارضایتی خود را از وضع موجود ابراز می‌دارد. شاعران متعهد، به واسطۀ رسالت و مسئولیتی که بر دوش خود احساس می‌کنند، نسبت به نابهنجاری‌های گوناگونی که به ویژه در ساختار اجتماعی و سیاسی می‌بینند، واکنش نشان می‌دهند. در ادبیات سنتی شاعرانی نظیر ناصرخسرو، سنایی، سعدی و حافظ و عبید زاکانی برای تحقق آر...

full text

اعتراض اجتماعی در شعر قیصر امین‌پور

ادب اعتراض، مقوله‌ای از ادبیات است که طی آن هنرمند به منظور بیان مشکلات جامعه و روشنگری و آگاهی ‌بخشی، نارضایتی خود را از وضع موجود ابراز می‌دارد. شاعران متعهد، به واسطۀ رسالت و مسئولیتی که بر دوش خود احساس می‌کنند، نسبت به نابهنجاری‌های گوناگونی که به ویژه در ساختار اجتماعی و سیاسی می‌بینند، واکنش نشان می‌دهند. در ادبیات سنتی شاعرانی نظیر ناصرخسرو، سنایی، سعدی و حافظ و عبید زاکانی برای تحقق آر...

full text

واژگان‌شناسی شعر اعتراض در ادبیات انقلاب اسلامی

شاعران و نویسندگان ایرانی در همة اعصار به بیان واقعیت‏ها و انتقاد از حاکمان وقت و اوضاع اجتماعی و سیاسی دوران خود پرداخته‌اند. این نوع از اشعار به "شعر اعتراض" موسوم هستند. این مقاله اشعار اعتراض را در دورة بعد از انقلاب اسلامی از جنبة واژگان‌شناسی مورد بررسی قرار می‌دهد و واژگانی که باعث تشخص زبان این نوع شعر گشته، نشان می‌دهد. هنجارگریزی‏‏‏های واژگانی در شعر اعتراض به گونه‏‏‏های مختلفی به وجو...

full text

My Resources

Save resource for easier access later

Save to my library Already added to my library

{@ msg_add @}


Journal title

volume 16  issue 30

pages  225- 244

publication date 2018-07-25

By following a journal you will be notified via email when a new issue of this journal is published.

Hosted on Doprax cloud platform doprax.com

copyright © 2015-2023