تحلیل معناشناختی همنشینی "وهن"، "ضعف" و "استکانت" در آیۀ 147 سورۀ آلعمران بر مبنای طرح مولفههای معنایی
Authors
Abstract:
کاربست طرح "مولفههای معنایی" به عنوان یکی از طرحهای نوین در مطالعات معناشناختی علوم قرآنی، نقش بسزایی در دستیابی به معانی دقیق واژگان این کتاب الهی و شناخت انسجام و ارتباط سیستماتیک مفاهیم آن دارد. با توجه به مسالۀ محدودیتهای گزینشی واژگان نسبت به یکدیگر، در زبان قرآن کریم که محدود به متنی مشخص و ثابت است، همانند هر متن دیگری، امکانات ترکیب و همنشینی محدود و مقید است. لذا کاربست نظریۀ مولفههای معنایی به عنوان ابزاری جهت تشخیص چرایی همنشینی واژگان و نیز محدودیتهای گزینشی آنها امری اجتنابناپذیر مینماید. بدین تصور نوشتار حاضر بر آن است که با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی و کاربست رویکرد مولفههای معنایی در مقام پاسخگویی به این پرسش اساسی برآید که علت همنشینی سه مفهوم "وهن"، "ضعف" و "استکانت" و نوع چینش آنها چیست؟ گزارههای قرآنی نشان داد که مفهوم ضعف با توجه به مؤلفههای معناساز خود، واژۀ شامل و دو مفهوم دیگر زیرشمولهای آن بهشمار میآید. همچنانکه مفهوم "ضعف" و "وهن" به دلیل اشتراک در خردهمعناهایشان دارای رابطۀ اشتدادی (هممعنایی) هستند که در مؤلفۀ [عارضی] و [گذر زمان] از یکدیگر متمایز میشوند. افزون بر این در میان این سه واژه، مفهوم "استکانت" شدیدترین حالت لاقوگی و ناتوانی را بیان میدارد.
similar resources
مطالعه مؤلفه های معنایی واژه قرآنی «حمیم» بر مبنای روابط همنشینی و جانشینی
معناشناسی دانشی است که به بررسی معنا میپردازد و معناشناسی تاریخی – توصیفی از جمله مهمترین و رایجترین روشهای این علم به شمار میرود. یکی از شیوههای یافتن معانی دقیق واژه در معناشناسی تاریخی- توصیفی، استفاده از روابط همنشینی و جانشینی درون ساختار زبانی است. این روش بر نظریة ساختارگرایی استوار است. بدون شک کاربرد این روش در مطالعه و فهم قرآن که دارای لایههای پیچیدة معنایی است، نقش عمدهای ای...
full textبررسی و تحلیل وجه تنزیه پیامبر (ص) از شعر در آیۀ 69 سورۀ یس
خداوند متعال در آیه 69 سورۀ یس با منزه خواندن پیامبر اکرم (ص) از «شعر» میفرماید: «وَ مَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَ مَا یَنبَغِى لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرٌ وَ قُرْءَانٌ مُّبِینٌ». این امر که چرا در این آیۀ علاوه بر نفی تعلیم «شعر» به پیامبر اکرم (ص)، حتی ساحت ایشان از شعر منزه دانسته شده، مسالهای است که مفسران آراء متفاوتی را پیرامون آن ارائه کردهاند. این پژوهش با تحلیل واژۀ «شعر» در لغت و اصطلاح و همچنین با اشاره به با...
full textبازپژوهی ضرب زنان در آیۀ 34 سورۀ نساء
مشهورترین دیدگاه، پیرامون «ضرب» مطرح شده در آیۀ: 34/ نساء، کتکزدن زنان و با قدری تخفیف، زدن ایشان با چوب مسواک است؛ اما باتوجه به: «بسیاری از عمومات فقهی و اخلاقی»، «توصیههای قرآن نسبت به رفتار معروف با همسران» و لحاظ: «موارد استعمال ماده ضرب در دیگر آیات قرآن، سنت پیامبر و کاربرد آن در زبان عرب (به ویژه بدون حرف اضافه)»، کتکزدن همسران را نباید از مصادیق ضرب در جمله: «اضربوهن» دانست؛ زیرا با...
full textپژوهشی در تحلیل مصداقی «إل یاسین» در آیۀ 130 سورۀ صافات
عبارت «الیاسین» بخشی از یک آیة قرآنیاست که فقط یک بار و در آیة 130 سورة مبارکة صافات به کار رفتهاست. مجال تفسیر این آیه با توجه به شرایط ویژة آن، معرکة ارائه و تقابل آرای متفاوت تفسیری است. گروهی از مفسران شیعه بر اساس روایات تفسیری ذیل آیه و اینکه یکی از اسامی پیامبر(ص) «یس» است و احتمالاً برای اثبات فضیلتی برای اهل بیت(ع)، قرائت صحیح آیه را «سلام علی آلیاسین» و مراد از این عبارت را اهل بیت ...
full textبررسی سیر تطور فهمِ آیۀ 34 سورۀ نساء
در قرآن کریم، زنان ازنظر رتبۀ انسانی، همشأن مردان شمرده شدهاند و حقوقی عادلانه برایشان درنظر گرفته شده است؛ با این حال، مفسران گذشته درفهم برخی آیات ناظر به حقوق، و روابط اجتماعی و خانوادگی زنان، برداشتهایی متناسب با وضع زمان خود بهدست دادهاند که برخلاف نگرش قرآنی و نامتناسب با وضع کنونی زنان است؛ از این روی، نقد و بررسی این نظرها با توجه به برداشتهای معتبر امروزی، ضروری مینماید. یک...
full textMy Resources
Journal title
volume 10 issue 36
pages 131- 158
publication date 2019-03-21
By following a journal you will be notified via email when a new issue of this journal is published.
Keywords
Hosted on Doprax cloud platform doprax.com
copyright © 2015-2023